język polski dla obcokrajowców, Polish for foreigners, coursos de polaco para extranjeros

Standardy wymagań z języka polskiego 

dla obcokrajowców na poziom B2

Załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 października 2003 r. (poz. 1871) - [fragm.]

3. Poziom średni ogólny - wymagania ogólne

    Zdający powinni:

- rozumieć najważniejsze treści i intencje, dotyczące tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych - włącznie z tematami specjalistycznymi, ściśle związanymi z ich własnymi zainteresowaniami, wyrażone w tekstach pisanych i wypowiedziach mówionych o skomplikowanej strukturze;

- umieć posługiwać się językiem polskim w sposób płynny i spontaniczny, pozwalający na swobodną komunikację z rodzimymi użytkownikami języka we wszystkich sytuacjach życia codziennego;

- umieć pisać dłuższe teksty na różnorodne tematy, wyrażać i uzasadniać w nich własny punkt widzenia, a także przeprowadzać analizę porównawczą;

- umieć wypowiadać się obszernie na interesujące ich tematy, relacjonować zdarzenia z przeszłości, brać ograniczony udział w dyskusji, także w sytuacji oficjalnej;

- umieć posługiwać się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego odpowiednio do sytuacji, a także używać popularnych wyrażeń idiomatycznych;

- znać większość konwencji socjokulturowych, stosowanych w komunikacji w języku polskim.

Braki zdających w zakresie wymowy i intonacji, słownictwa, poprawności gramatycznej oraz ortografii nie mogą wpływać na skuteczność komunikacji.

 

4. Poziom średni ogólny - wymagania szczegółowe:

1) rozumienie ze słuchu:

a) ogólny opis umiejętności:

            Zdający powinni rozumieć najważniejsze treści i intencje wypowiedzi mówionych w sytuacjach określonych wykazem funkcji i pojęć językowych i wykazem tematycznym dla poziomu średniego ogólnego. Wypowiedzi mogą dotyczyć tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych, znanych i nieznanych zdającym, a także tematów specjalistycznych, ściśle związanych z własnymi zainteresowaniami zdających. Treści mogą być wypowiadane w naturalnym tempie i mogą mieć dosyć skomplikowaną strukturę.

            Zdający powinni rozumieć najważniejsze treści popularnych form polskich programów radiowych i telewizyjnych (dzienników, reportaży, seriali, rozmów, dyskusji, wywiadów). Powinni rozumieć wypowiedzi, aby móc prowadzić swobodny dialog z jedną osobą oraz móc wziąć ograniczony udział w rozmowie z wieloma rodzimymi użytkownikami języka polskiego. Powinni wykazać się umiejętnością stosowania form wypowiedzi pozwalających na ułatwienie zrozumienia, takich jak: rozumienie z kontekstu, kontrolowanie przebiegu rozmowy, upewnianie się co do właściwego rozumienia, prośba o dodatkowe wyjaśnienie.

b) rodzaje tekstów:

            Zdający powinni rozumieć następujące rodzaje wypowiedzi:

- pojedyncze wypowiedzi intencjonalne i tematyczne,

- wypowiedzi w ramach dialogu i rozmowy z udziałem wielu osób, w tym: rozmowy telefoniczne, wywiady radiowe i telewizyjne, fragmenty seriali telewizyjnych i programów typu wywiad-rozmowa,

- krótsze wypowiedzi ciągłe, w tym: instrukcje, reklamy, informacje, informacje na temat aktualnych wydarzeń, fragmenty dzienników radiowych i telewizyjnych, informacje podawane przez megafon w supermarketach, na dworcach kolejowych i autobusowych,

- dłuższe wypowiedzi ciągłe, w tym: wykłady i prezentacje na tematy ogólne, komentarze i reportaże radiowe i telewizyjne, fragmenty filmów dokumentalnych i fabularnych),

c) sytuacje komunikacyjne:

            Zdający powinni rozumieć i formułować wypowiedzi, występując jako:

- obcy,

- turysta,

- znajomy,

- przyjaciel,

- członek rodziny,

- klient, kupujący,

- petent,

- sprzedawca, sprzedający,

- wynajmujący (samochód, lokal, mieszkanie),

- pacjent,

- uczący, uczący się, wykładowca, student,

- pracownik, podwładny,

- pracodawca, przełożony,

- uprawiający sport,

- widz, czytelnik, słuchacz, kibic sportowy,

- konsument,

- kierowca,

- właściciel pojazdu,

- uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

- ofiara przestępstwa,

- telefonujący.

2) poprawność gramatyczna, czyli umiejętność rozpoznawania i stosowania poprawnych form językowych:

a) ogólny opis umiejętności:

            Zdający powinni umieć rozpoznawać i stosować poprawne gramatycznie formy językowe, wyrażające i pozwalające na wyrażanie intencji w zakresie objętym wykazem funkcji i pojęć językowych dla poziomu średniego ogólnego, w odniesieniu do tematów i sytuacji określonych w wykazie tematycznym dla tego poziomu. Zakres wymagań poprawności gramatycznej precyzuje wykaz zagadnień gramatycznych dla poziomu średniego ogólnego, stanowiący gramatykę podstawową języka polskiego. Obejmuje on wszystkie zagadnienia występujące na poziomie podstawowym, poszerzone o ich nowe funkcje syntaktyczne, a także formy rzadziej występujące w tekstach, ale umożliwiające ich zróżnicowanie stylistyczne w zależności od typu i stylu.

            Mając do wyboru kilka sposobów syntaktycznego wyrażenia tej samej informacji, zdający winni umieć wybrać jeden z nich w zależności od typu tworzonego tekstu (mówiony - pisany, nieoficjalny - oficjalny, prywatny - urzędowy - prasowy) i jego stylu. Występujące w tekstach i wypowiedziach zdających błędy gramatyczne nie powinny mieć wpływu na skuteczność komunikacji.

3) rozumienie tekstów pisanych:

a) ogólny opis umiejętności:

            Zdający powinni umieć czytać ze zrozumieniem teksty w tempie około 110 słów na minutę i rozumieć (bez pomocy słownika) ogólny sens tekstu i szczegółowo pojedyncze napisy, fragmenty tekstów oraz całe teksty oryginalne napisane w różnych stylach i formach (drukowane i pisane ręcznie) z zakresu określonego w wykazie funkcji i pojęć językowych i w wykazie tematycznym.

            Powinni rozumieć najważniejsze treści i intencje, dotyczące tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych, znanych sobie i nieznanych, a także tematów specjalistycznych, ściśle związanych z ich własnymi zainteresowaniami, zawarte w popularnych formach tekstów użytkowych, prasowych, literackich, urzędowych.

            Zdający powinni znać najważniejsze konwencje i sformułowania stosowane w listach prywatnych i oficjalnych, a także w pismach i formularzach urzędowych. Powinni umieć stosować techniki czytania ułatwiające rozumienie tekstów, takie jak: rozumienie kontekstowe, czytanie pobieżne, szybkie wyszukiwanie ważnej informacji;

b) rodzaje tekstów:

            Zdający powinni rozumieć następujące rodzaje tekstów pisanych:

- pojedyncze wypowiedzi pisemne intencjonalne i tematyczne:

     - informacje typu: Wydawanie posiłków między 7 - 9 i 13 - 15,

     - nakazy typu: Po wejściu niezwłocznie skasuj bilet!

     - zakazy typu: Palenie surowo wzbronione!

     - ostrzeżenia typu: Uwaga! Piesi!

    - szyldy typu: Akcesoria rowerowe, Konfekcja męska,

     - ogłoszenia typu: Szczenięta - kundelki oddam w dobre ręce,

     - informacje o repertuarze kin i teatrów typu: Film pol. b.o.,

- teksty jednoakapitowe:

- teksty informacyjne (z katalogów, ulotek i informatorów, dotyczących kultury, 

  sportu, handlu, usług, pogody, edukacji, turystyki),

      - teksty reklamowe,

      - ogłoszenia prasowe oraz notatki, informacje, zawiadomienia i ogłoszenia

        pisane ręcznie,

     - instrukcje, w tym instrukcje obsługi,

     - opisy właściwości towarów, lekarstw, wraz z piktogramami,

     - notatki prasowe,

     - horoskopy,

     - przepisy kulinarne,

- listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, pisma urzędowe (długości około jednej

   strony formatu A 4),

-  popularne formularze,

-  teksty ciągłe - całe lub fragmenty (teksty prasowe, informacyjne, reklamowe, 

    literackie) długości 1-1,5 strony formatu A 4,

 

c) sytuacje komunikacyjne:

 

            Zdający powinni rozumieć i formułować wypowiedzi, występując jako:

- obcy,

- turysta,

- znajomy,

- przyjaciel,

- członek rodziny,

- klient, kupujący,

- petent,

- sprzedawca, sprzedający,

- wynajmujący (samochód, lokal, mieszkanie),

- pacjent,

- uczący, uczący się, wykładowca, student,

- pracownik, podwładny,

- pracodawca, przełożony,

- uprawiający sport,

- widz, czytelnik, słuchacz, kibic sportowy,

- konsument,

- kierowca,

- właściciel pojazdu,

- uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

- ofiara przestępstwa,

 

4) pisanie:

a) ogólny opis umiejętności:

            Zdający egzamin na poziomie średnim ogólnym powinni umieć poprawnie planować, komponować i redagować krótkie kompletne teksty (15-20 słów), dłuższe (50-80 słów) sformalizowane teksty, takie jak listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, a także krótsze (120-160 słów) i dłuższe (250-300 słów) formy kreatywne (wypracowania) wymagające np. przeprowadzenia wywodu argumentacyjnego z uzasadnieniem czy analizy porównawczej. W tekstach powinni umieć posługiwać się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego oraz stylem i formami gramatycznymi odpowiednio do sytuacji.

            Zdający powinni umieć poprawnie wypełniać formularze urzędowe. Braki zdających w zakresie słownictwa, ortografii i poprawności gramatycznej nie powinny mieć wpływu na skuteczność komunikacji. Pismo ręczne zdających powinno być czytelne.

b) rodzaje tekstów:

            Zdający powinni umieć pisać następujące rodzaje tekstów:

- ogłoszenie, reklama, skarga, reklamacja, zażalenie, protest, odwołanie od decyzji (15 - 20 słów),

- notatka, zaproszenie, zawiadomienie, życzenia, pozdrowienia, kondolencje, (15 - 20 słów),

- podanie (50 - 60 słów),

- życiorys (50 - 60 słów),

- list motywacyjny (60 - 80 słów),

- odpowiedź na ogłoszenie (60 - 80 słów),

- streszczenie tekstu prasowego o objętości strony formatu A 4 (80 - 100 słów),

- komentarz, opinia o filmie, książce, wydarzeniu,

- charakteryzowanie osoby (120 - 150 słów),

- relacja, w tym: z podróży, z koncertu, z wakacji,

- list (i odpowiedź na list) prywatny oficjalny i nieoficjalny (150 - 160 słów),

- krótki referat - tekst do wygłoszenia (około 250 słów),

- opis,

- opowiadanie,

- tekst argumentacyjny,

- wypracowanie, w tym analiza porównawcza (250 - 300 słów),

- formularze urzędowe,

c) role komunikacyjne:

Zdający powinni rozumieć i formułować wypowiedzi, występując jako:

- obcy,

- turysta,

- znajomy,

- przyjaciel,

- członek rodziny,

- klient, kupujący,

- petent,

- sprzedawca, sprzedający,

- wynajmujący (samochód, lokal, mieszkanie),

- uczący, uczący się, wykładowca, student,

- pracownik, podwładny,

- pracodawca, przełożony,

- konsument,

- kierowca,

- właściciel pojazdu,

- uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

- świadek, ofiara przestępstwa, 

5) mówienie:

a) ogólny opis umiejętności:

            Zdający powinni mówić w sposób płynny i spontaniczny, pozwalający na dosyć swobodną komunikację z rodzimymi użytkownikami języka we wszystkich sytuacjach życia codziennego, w tym w typowych sytuacjach związanych z edukacją i pracą. Powinni umieć prowadzić swobodną rozmowę z jednym lub kilkoma rodzimymi użytkownikami języka polskiego.

            Zdający powinni umieć prowadzić rozmowy telefoniczne prywatne i oficjalne. Powinni umieć wypowiadać się dosyć obszernie na interesujące ich tematy, relacjonować zdarzenia z przeszłości, a także brać ograniczony udział w dyskusji, także w sytuacji oficjalnej. Powinni umieć włączyć się do dyskusji.

            Zdający powinni umieć wygłosić z właściwą intonacją, po krótkim przygotowaniu, krótki referat na tematy ogólne, skierowany do grupy słuchających oraz odpowiedzieć na kilka pytań dotyczących swojej wypowiedzi. Powinni umieć streścić i skomentować książkę lub publikację prasową. Powinni umieć przytoczyć czyjąś wypowiedź i ustosunkować się do niej.

            W swoich wypowiedziach zdający powinni umieć właściwie stosować popularne wyrażenia idiomatyczne. Powinni umieć stosować - odpowiednio do sytuacji: styl, formy gramatyczne i konwencje socjokulturowe, właściwe dla komunikacji w języku polskim. Także odpowiednio do sytuacji powinni umieć posługiwać się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego.

            Zdający powinni umieć stosować wyrażenia i zwroty korygujące i ułatwiające wypowiedź, takie jak: zastępowanie nieznanych słów opisem, upewnianie się co do poprawności użycia słów, form i struktur, parafrazowanie, używanie zwrotów pozwalających na zastanowienie się.

Braki zdających w zakresie słownictwa, wymowy i intonacji oraz poprawności gramatycznej nie powinny wpływać na skuteczność komunikacji.  

b) rodzaje wypowiedzi:

            Zdający powinni umieć wypowiadać się w następujących formach:

-  krótka wypowiedź na zadany temat, w tym prezentacja własnych zainteresowań,

   historia własnej rodziny, opinia na kontrowersyjny temat, streszczenie

   i komentarz do filmu, książki, artykułu prasowego, tekstu literackiego; relacja

   z wydarzenia,

-  rozmowa telefoniczna z zastosowaniem zwrotów charakterystycznych dla 

   oficjalnej i nieoficjalnej odmiany języka polskiego,

-  krótki referat, a po jego wygłoszeniu - udzielenie odpowiedzi na pytania go

    dotyczące,

-  dialog intencjonalny, w tym: reklamacja, protest, pocieszanie kogoś,

-  dialog tematyczny, w tym: wrażenia z wakacji, opis rodzinnego miasta,

-  dyskusja,

c) sytuacje komunikacyjne:

            Zdający powinni rozumieć i formułować wypowiedzi, występując jako:

- obcy,

- turysta,

- znajomy,

- przyjaciel,

- członek rodziny,

- klient, kupujący,

- petent,

- sprzedawca, sprzedający,

- wynajmujący (samochód, lokal, mieszkanie),

- pacjent,

- uczący, uczący się, wykładowca, student,

- pracownik, podwładny,

- pracodawca, przełożony,

- uprawiający sport;

- widz, czytelnik, słuchacz, kibic sportowy,

- konsument,

- kierowca,

- właściciel pojazdu,

- uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

- świadek, ofiara przestępstwa,

- telefonujący,

d) wymagania w zakresie wymowy dla poziomu średniego ogólnego:

            Zdający powinni opanować wymowę polską nie tylko w zakresie grup słów czy pojedynczych zdań, lecz także umiejętności budowania replik w trakcie dialogu oraz umiejętności budowania monologu i wypowiedzi narracyjnej. Powinni opanować nie tylko wymowę głosek polskich, które warunkują przekazywanie znaczeń, jak to ma miejsce na poziomie podstawowym, ale także ich warianty, zależnie od kontekstu. Wiąże się to z umiejętnością odróżniania wymowy potocznej, niestarannej, wypowiadanej w tempie szybkim, od wymowy oficjalnej, starannej, wypowiadanej w tempie wolnym.

            Wypowiedzi zdających powinno cechować średnio szybkie tempo i właściwa intonacja, a także stosowanie upraszczania grup spółgłoskowych w obrębie pojedynczych słów oraz na granicy słów.

6) wykaz funkcji i pojęć językowych dla poziomu średniego ogólnego:

 

            Zdający powinni umieć rozumieć i wyrażać wszystkie funkcje i pojęcia językowe objęte ich wykazem dla poziomu podstawowego, następująco poszerzonym:

a) funkcje:

- powitanie, pożegnanie, formuły grzecznościowe, przedstawianie się,

- nawiązywanie kontaktu, zwracanie się do odbiorcy,

- pytanie o informację, udzielanie informacji,

- definiowanie, identyfikowanie,

- relacjonowanie wypowiedzi własnych lub osób trzecich,

- prośba, odmowa; obietnica, zapewnienie,

- propozycja działania, zgoda, odrzucenie propozycji,

- doradzanie i odradzanie,

- polecanie, zabranianie, nakazywanie i zakazywanie,

- wyrażanie opinii, przekonania, udział w dyskusji,

- perswazja, argumentacja,

- potwierdzenie, zaprzeczenie,

- ostrzeganie, wyrażanie groźby,

- przepraszanie, wybaczanie,

- wyrażanie niezadowolenia, złości, oburzenia,

- wyrażanie zmartwienia, pocieszanie,

- wyrażanie obawy, strachu, lęku,

- wyrażanie krytyki i reagowanie na krytykę,

- wyrażanie żalu, dezaprobaty, rozczarowania,

- wyrażanie możliwości, niemożliwości, konieczności,

 

b) pojęcia ogólne:

- wyrażanie cechy, właściwości, stanu w odniesieniu do rzeczy,

    faktów i osób,

- wyrażanie relacji w przestrzeni (miejsce i kierunek),

- wyrażanie relacji czasowych,

- wyrażanie warunku i konsekwencji,

- porównywanie,

 

7) wykaz tematyczny dla poziomu średniego ogólnego:

            Zdający powinni rozumieć i formułować teksty i wypowiedzi w odniesieniu do wszystkich tematów z wykazu tematycznego dla poziomu podstawowego, ze szczególnym, poszerzonym uwzględnieniem następujących zakresów tematycznych:

a) ludzie:

- wygląd, cechy charakteru,

- historia rodziny, pochodzenie,

- konflikty, problemy rodzinne, międzyludzkie i międzypokoleniowe,

- cudzoziemiec wśród Polaków - stereotypy,

b) mieszkanie:

- opis mieszkania,

- wyposażenie, urządzenie,

- lokalizacja, rachunki, koszty, awarie i drobne naprawy,

- rynek mieszkaniowy w Polsce, wynajmowanie lokalu,

- rodzaje własności lokalowej,

c) usługi:

- remont, sprzątanie, naprawy,

- pralnia chemiczna,

- fryzjer, kosmetyczka, gabinety odnowy biologicznej, siłownia, sauna,

- warsztat samochodowy, stacja obsługi, stacja benzynowa,

- fotograf, wypożyczalnia video, biblioteka, bank, poczta,

 

d) edukacja:

- systemy edukacji, rodzaje szkół, kierunki studiów,

- stopnie naukowe i administracyjne,

- system szkolnictwa w Polsce, egzaminy, testy,

e) praca:

- rynek pracy, zawody, stanowiska,

- poszukiwanie pracy, poszukiwanie pracowników,

- kwalifikacje, wymagania,

- prawo pracy, urlop, renty, emerytury, bezrobocie, zasiłki,

f) czas wolny, kultura, rozrywki, sport:

- rodzaje rozrywki, w tym: teatr, kino, muzea, koncerty,

- zainteresowania, kolekcjonerstwo, hobby,

- sposoby spędzania wolnego czasu, w tym: łowienie ryb, uprawianie ogrodu, majsterkowanie,

- dyscypliny sportowe, zawody,

- relaks, w tym: pływanie, jazda konna, aerobik, jogging,

g) zakupy:

- rodzaje sklepów,

- sposoby płacenia rachunków, w tym: gotówka, karty kredytowe, raty, kredyt, leasing,

- zakupy z katalogu, z ofert telewizyjnych, sprzedaż sieciowa,

- produkty - skład i właściwości, informacja, promocja i reklama,

- reklamacje,

h) potrawy i napoje:

- posiłki i napoje,

- lokale gastronomiczne,

- przepisy i zwyczaje kulinarne,

- dieta, sposób odżywiania się,

i) stan zdrowia i opieka lekarska:

- części ciała,

- opis stanu zdrowia,

- wizyta u lekarza,

- nagłe wypadki,

- apteka,

- diagnostyka (badania, analizy),

- profilaktyka,

j) podróże i środki transportu:

- komunikacja miejska, w tym: połączenia, przesiadki, objazdy,

- komunikacja krajowa i międzynarodowa, w tym: połączenia, przesiadki, objazdy,

- wycieczki i pobyty zorganizowane przez biura podróży,

- turystyka indywidualna, hotel, kemping, pensjonat, kwatery prywatne, pokoje gościnne, agroturystyka,

k) przyroda i środowisko:

- świat roślin i zwierząt,

- klimat, pory roku, pogoda,

- problemy ekologiczne,

l) nauka i technika:

- rozwój techniki,

- komputeryzacja,

- motoryzacja,

- telekomunikacja,

- badania naukowe,

- odkrycia i wynalazki,

m) media:

- prasa,

- radio,

- telewizja,

n) tradycje, zwyczaje, święta:

- uroczystości rodzinne,

- uroczystości kościelne,

- uroczystości państwowe,

- zwyczaje ogólnopolskie,

o) „ciemne strony życia":

- przestępczość,

- uzależnienia,

- organy ścigania,

- wymiar sprawiedliwości,

 

p) tematy ogólnego zainteresowania:

- polityka, ekonomia, religia, obyczaje,

- problemy dyskusyjne, w tym: kara śmierci, eutanazja, aborcja, klonowanie;

8) wykaz zagadnień gramatycznych i składniowych dla poziomu średniego ogólnego:

            Zdający powinni umieć właściwie stosować wszystkie reguły gramatyczne objęte wykazem zagadnień gramatycznych i składniowych dla poziomu podstawowego, poszerzone o  ich nowe funkcje syntaktyczne oraz formy rzadziej występujące w tekstach, ale umożliwiające ich zróżnicowanie stylistyczne w zależności od typu i stylu, a w szczególności: 

- odmianę rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników przez przypadki

w liczbie pojedynczej i mnogiej według wzorów deklinacji męskiej, żeńskiej, nijakiej

i mieszanej;           

- znajomość funkcji syntaktycznych przypadków centralnych (mianownika, dopełniacza, biernika i miejscownika) oraz peryferycznych (narzędnika, celownika, wołacza);           

- odmianę rzeczowników o rozszerzanym temacie typu imię (imi-eni-a, imi-on-a), kamień (kamie-ni-a) i zwierzę (zwierz-ęci-a, zwierz-ęt- a);            

- odmianę polskich nazw własnych typu Kościuszko, Zimny, Nowakowa, Nowakówna (nazwiska) i Białystok, Chyżne, Zakopane (nazwy miejscowości);           

- odmianę rzeczowników nieregularnych typu ksiądz, książę, chrzest; także tych, których formy zależą od znaczenia, w tym: ucho - uszy jako część ciała, ale ucha jako części naczyń i toreb;

- umiejętność stosowania niektórych form deklinacyjnych w zależności od typu tekstu i stylu wypowiedzi, w tym form mianownika używanych zamiast wołacza w języku mówionym: Zosia! Piotrek! Mama! i form wołacza używanych obowiązkowo w języku pisanym i w kontaktach oficjalnych: Droga Zosiu! Kochana Mamo! Panie profesorze! Szanowny Panie Profesorze!;           

- koniugację czasowników regularnych i nieregularnych, także tych, których odmiana zależy od znaczenia, typu: wieźć (ja wiozę, ty wieziesz; wiozłem); wieść (ja wiodę, ty wiedziesz; wiodłem);    

- odmianę czasowników w trybie oznajmującym (czasy: teraźniejszy, przeszły i przyszły czasowników dokonanych i niedokonanych), przypuszczającym i rozkazującym;         

- odmianę czasowników w stronie czynnej, zwrotnej i biernej (tworzenie form strony biernej, ich nacechowanie stylistyczne i zakres użycia w zdaniach typu: Kazimierz Wielki założył Akademię Krakowską w roku 1364. Akademia Krakowska została założona przez Kazimierza Wielkiego w 1364 roku);   

- tworzenie i użycie nieosobowych form czasownika: imiesłowów przymiotnikowych (czynnych na -ący i biernych na -ony, -ny, -ty) oraz imiesłowów przysłówkowych (współczesnych na -ąc i uprzednich na -wszy, -łszy);           

- użycie form imiesłowowych w ramach synonimii syntaktycznej typu:

Ten student, zdający dziś egzamin ustny, właśnie wyszedł. / Ten student, który zdawał dziś egzamin ustny, właśnie wyszedł.

Wróciwszy do domu, zabrała się szybko do odrabiania lekcji. / Po powrocie do domu zabrała się szybko do odrabiania lekcji./ Kiedy wróciła do domu, zabrała się szybko do odrabiania lekcji./ Wróciła do domu, a potem zabrała się szybko do odrabiania lekcji./ Wróciła do domu i zabrała się szybko do odrabiania lekcji; Zapłacony przez ojca rachunek był bardzo wysoki./ Rachunek, który został zapłacony przez ojca, był bardzo wysoki./ Rachunek, który zapłacił ojciec, był bardzo wysoki;           

- wzory składniowe czasowników polskich, także wtedy, gdy wzór zależy od znaczenia czasownika, typu: wydać - 1.„zapłacić": kto wydaje co na co, na kogo, np. Adam wydaje dużo pieniędzy na życie; wydać - 2.„zwrócić, przydzielić": kto wydaje co komu, np. Kelnerka wydała mi 25 złotych reszty; wydać - 3.„zdradzić, ujawnić": kto wydaje kogo, co przed kim, np. W czasie rozprawy złodziej wydał swoich wspólników; wydać - 4.„oddać za żonę": kto wydaje kogo za mąż za kogo, np. Mama jest bardzo zadowolona, bo wydaje swoją najmłodszą córkę za cudzoziemca; wydać - 5.„narazić na coś": kto wydaje kogo, co na co, np. Wszyscy opuścili go i wydali na pewną zgubę;   

- umiejętność budowania zdań złożonych ze zdaniami podrzędnymi rozpoczynanymi zaimkami względnymi typu który i spójnikami, jak w przykładzie: Chłopak, na którego czekałaś przez tyle lat, nigdy już nie wróci. Postanowił nie wracać, gdyż/ ponieważ/ dlatego że/ bo czuł się przez ciebie zdominowany;           

- umiejętność przekształcania zdań pojedynczych w jedno zdanie złożone typu: Michel przyjechał rok temu do Polski. Chciał tu studiować slawistykę./ Michel przyjechał rok temu do Polski, dlatego że chciał tu studiować slawistykę;           

- umiejętność przekształcania zdań złożonych w zdania pojedyncze typu: Kolega namawiał nas, żebyśmy wyjechali wcześnie./ Kolega namawiał nas na wczesny wyjazd;           

- umiejętność używania imiesłowów przysłówkowych w zdaniach;         

- umiejętność  budowania okresów warunkowych - rzeczywistych (jak w zdaniach typu: Jeżeli tak bardzo chcesz, pójdziemy w sobotę na koncert Maryli Rodowicz), możliwych (typu: Jeśli zdam/Jeślibym zdał wszystkie egzaminy w czerwcu, pojadę na wakacje do Włoch) i nierzeczywistych (typu: Gdybym wiosną więcej pracował, skończyłbym już pracę magisterską, ale ponieważ tak się nie stało, wciąż muszę nad nią pracować;           

-umiejętność budowania zdań wielokrotnie złożonych;           

- umiejętność używania mowy niezależnej (jej wykładników formalnych),

- umiejętność używania mowy zależnej (jej formalnych wykładników),

- umiejętność przekształcania mowy niezależnej w zależną;

- umiejętność używania w tekstach odpowiednich konstrukcji poznanych w ramach synonimii syntaktycznej.